Λόγοι
Στις 4 Μαρτίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο ReArm Europe, ζητώντας επιπλέον 800 δισεκατομμύρια ευρώ για στρατιωτικές δαπάνες από τις χώρες της ΕΕ τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Μια τέτοια αύξηση θα επιτευχθεί κυρίως μέσω της αύξησης του εθνικού χρέους, σύμφωνα με τα κίνητρα που προτείνει η Επιτροπή, και στο τρέχον πλαίσιο δημοσιονομικής λιτότητας αυτό θα οδηγήσει αναγκαστικά σε περαιτέρω περικοπές σε τομείς όπως το κράτος πρόνοιας, η υγεία και η εκπαίδευση, αλλά και σε τομείς όπως η διεθνής υποστήριξη (external aid) ή οι πολιτικές για το περιβάλλον και το κλίμα. Ας υπενθυμίσουμε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του κόσμου ευθύνονται περίπου για το 5,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και αν ήταν χώρα θα καταλάμβαναν την τέταρτη θέση (στην κατάταξη των παγκόσμιων ρυπαντών), χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος της καταστροφής που προκαλούν οι πόλεμοι και η ανοικοδόμηση μετά από συγκρούσεις. Μια πρόσφατη μελέτη προειδοποιεί ότι ο επανεξοπλισμός που σχεδιάζει μόνο το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αυξήσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά σχεδόν 200 εκατομμύρια τόνους ετησίως.
Το σχέδιο ReArm Europe δεν είναι τυχαίο: η ΕΕ επιδοτεί όλο και περισσότερο τη βιομηχανία όπλων από το 2017, αρχικά για την έρευνα και ανάπτυξη νέων ή βελτιωμένων όπλων, κατόπιν για την ενίσχυση των παραγωγικών δυνατοτήτων ξεκινώντας από πυρομαχικά και πυραύλους, και τώρα επιδοτεί επίσης τα κράτη μέλη που θα αποφασίσουν να αποκτήσουν από κοινού όπλα και άλλα στρατιωτικά αγαθά. Ο σαφώς δηλωμένος στόχος είναι καταρχάς η ανάπτυξη της επόμενης γενιάς όπλων, δηλαδή η προετοιμασία των πολέμων του μέλλοντος. Έπειτα στοχεύει στην ενίσχυση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας όπλων, με άλλα λόγια στοχεύει στην ενίσχυση της ικανότητάς της να εξάγει οπλισμό στην παγκόσμια αγορά, συμπεριλαμβανομένων των χωρών που βρίσκονται σε πόλεμο και των αυταρχικών καθεστώτων.
Τα προγράμματα της ΕΕ για τον επανεξοπλισμό είναι ήδη διαθέσιμα στη Νορβηγία και πιθανότατα θα είναι σύντομα διαθέσιμα και σε άλλες χώρες εκτός της ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελβετία. Η ΕΕ εξετάζει ακόμη και τη σύναψη εταιρικών σχέσεων με την Τουρκία και με μη ευρωπαϊκές χώρες.
Μάλιστα η ΕΕ όχι μόνο έχει δημιουργήσει ειδικά ταμεία για τη βιομηχανία όπλων, αλλά τώρα χρησιμοποιεί ολοένα και περισσότερο άλλα προγράμματα πολιτικής για τη χρηματοδότηση της βιομηχανίας όπλων, ιδίως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Συνοχής για την περιφερειακή ανάπτυξη, του οποίου τα κονδύλια θα μπορούσαν να διατεθούν εν μέρει για την επέκταση ή τη δημιουργία νέων εργοστασίων παραγωγής όπλων.
Επιπλέον, αυτό συμβαίνει την ώρα που οι στρατιωτικές δαπάνες έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Οι 27 χώρες της ΕΕ δαπάνησαν συνολικά 370 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, δηλαδή αύξηση 9,4 % σε σύγκριση με το 2023 και 35 % σε σύγκριση με το 2020.
Οι 27 χώρες της ΕΕ και οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ εξακολουθούν να δαπανούν συνολικά τριπλάσια ποσά από τη Ρωσία για στρατιωτικές δαπάνες. Μόνο οι 27 χώρες της ΕΕ διαθέτουν τουλάχιστον ίση, και σε ορισμένους τομείς (πολύ) μεγαλύτερη στρατιωτική ικανότητα από τη Ρωσία (σε στρατεύματα και συμβατικά όπλα). Η πιθανότητα ρωσικής επίθεσης εναντίον χώρας της ΕΕ ή εναντίον ευρωπαϊκής χώρας του ΝΑΤΟ είναι επί του παρόντος πολύ χαμηλή, αλλά αυτό που πρέπει να φοβόμαστε είναι ότι ο ευρωπαϊκός ανταγωνισμός για τον επανεξοπλισμό, θα λειτουργήσει ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία: Πρόκειται δηλαδή για το λεγόμενο δίλημμα της ασφάλειας, όταν κάθε χώρα αντιλαμβάνεται την άλλη και τη διαδικασία επανεξοπλισμού της ως απειλή για την ίδια, και συνεπώς αισθάνεται υποχρεωμένη να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα στον επανεξοπλισμό, σε έναν ατέρμονο κύκλο, μέχρι να ξεσπάσει ο πόλεμος. Η ιστορία μας έχει δείξει επανειλημμένα, ότι οι αντιπαλότητες μεταξύ των δυνάμεων, σε συνδυασμό με το παγκόσμιο ράλι εξοπλισμών είναι ο πιο σίγουρος δρόμος προς τον πόλεμο.
Είναι καιρός οι ευρωπαϊκές χώρες και η ΕΕ να σταματήσουν να τροφοδοτούν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό εξοπλισμών και να αρχίσουν να επενδύουν όλους τους πόρους σε μη βίαια μέσα για την επίλυση και την πρόληψη των συγκρούσεων: αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε «έξω από τα συνηθισμένα» και να οικοδομήσουμε μια κοινή προσέγγιση ασφάλειας για την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η πρωτοβουλία Stop ReArm Europe, που ξεκίνησε αυτή την καμπάνια, έχει ως στόχο να συμβάλει στην ανασυγκρότηση ενός ισχυρού και συντονισμένου ευρωπαϊκού κινήματος για την ειρήνη και καλεί τους πολίτες να την υποστηρίξουν.
Σας ευχαριστούμε για την υποστήριξή σας, Stop Rearm Europe, Βιέννη.