Petition addressed to:
Vlaams Parlement
Als de Vlaamse regering en minister van onderwijs Zuhal Demir doorzetten zal dat de opdracht worden voor tienduizenden huidige en toekomstige studenten in het Vlaamse hoger onderwijs.
Dat sleutelgat zit in een belangrijke deur. De deur die toegang geeft tot één van de meest waardevolle en inzetbare kapitalen die er zijn: een diploma hoger onderwijs. Terwijl velen onder ons vlot binnenraken is dat voor anderen niet zo vanzelfsprekend. Dat heeft weinig te maken met talent of goesting, maar des te meer met wat we soms steriel benoemen als sociaaleconomische achtergrondkenmerken. Die afstandelijke term houdt het voor vele succesvolle passanten in het Vlaamse hoger onderwijs veilig veraf. Maar die sociaaleconomische achtergrondkenmerken zijn voor honderdduizenden anderen, huidige studenten én alumni, net hun voorgrond. Het is het podium waarop vele reële levens vorm krijgen, met vele varianten in vallen en opstaan. Die startpositie bepaalt in belangrijke mate je kansen in het onderwijs. Maar voordat een kans zich kan realiseren moet je dus eerst door de deur.Als je geen rekening houdt met de ongelijke startpositie dan doet een onderwijssysteem bijna overal hetzelfde: het reproduceert én versterkt de sociale ongelijkheid die er al is. Dan wordt die achtergrond steeds belangrijker in het voorspellen van wie succesvol kan meedoen in het onderwijs.
Als je wil dat onderwijs het omgekeerde doet, en de achtergrond dus minder op de voorgrond plaatst, dan moet je gericht ingrijpen. Want vanzelf gaat het niet. Dat is wat we aanduiden met de democratisering van het hoger onderwijs: het hoger onderwijs beter laten werken voor meer mensen. Ook in Vlaanderen zijn we daar al decennia mee bezig. Dat heeft ontegensprekelijk tot resultaten geleid, al mocht het gerust wat meer zijn. Laat ons zeggen dat de deur voor velen nu op zijn minst toch al op een kier staat. Met een extra duw in de rug raken velen door de deur.
Studietoelagen zijn een onmisbare ingreep.
Eén van die onmisbare ingrepen zijn studietoelagen. Voor het academiejaar 2024-2025 werden er ongeveer 71.500 toegekend. We vergeten vaak dat, met om en bij de 300.000 studenten in het hoger onderwijs, bijna 25% van de studenten een studietoelage krijgt. Twee op de drie daarvan studeren aan hogescholen.
Maar vandaag staan we voor een paradigmashift. De Vlaamse regering neemt de deurknop in de hand en sluit de deur voor tienduizenden studenten. Ze tellen plots niet meer mee. Deze regering wil ruim 34 miljoen besparen op de studiebeurzen. Met een gemiddelde van 2100 euro per beurs wil dat zeggen dat ongeveer 16.000 studenten er geen meer zullen krijgen. Volgens de Vlaamse vereniging voor Studenten zou het zelfs om 20.000 studenten gaan. Hoe gaan ze dat gesmurft krijgen?
De besparingen richten zich op specifieke groepen van huidige en toekomstige studenten. Het gaat vandaag over studenten die, om welke reden dan ook, wat ouder zijn als ze starten in het hoger onderwijs en studenten die wat trager bewegen in de richting van een diploma. Soms gaan beiden samen. Voor een aanzienlijke groep studenten is studiespreiding geen uitstel, maar een duurzame route naar afstuderen. Beleidsmaatregelen horen die werkelijkheid te erkennen en faciliteren, niet te sanctioneren.
Reason
Als opleiders in het hoger onderwijs zien we samen dagelijks hoe duizenden studenten met die specifieke kenmerken dankbaar en succesvol gebruikmaken van de toegang tot het hoger onderwijs. We vinden ze onmisbaar in onze aula’s en leslokalen. Eens in de deuropening lukt het velen om in de juiste richting te blijven bewegen. Voor velen wordt hun parcours door het Vlaamse hoger onderwijs een succes.
Uiteraard slaagt niet iedereen. Geen enkele studentenpopulatie kent 100% succes. Slaagcijfers interpreteren is steeds een complexe zaak. Voor studenten met een toelage lijkt de kans op afstuderen wat lager te liggen dan voor studenten zonder toelage. Een studietoelage helpt dus maar wist niet het ganse sociaaleconomische decor uit. Dat maakt dat elk ingrijpen daarin gevolgen heeft voor wie kan studeren en fundamenteel raakt aan de democratische toegang tot ons hoger onderwijs.Met de maatregelen die in de pijplijn zitten gaat de deur voor duizenden tegelijk op slot. Ze kunnen nu alleen nog door het sleutelgat naar de andere kant kijken.
Wij kunnen dit niet aanvaarden. Democratische toegang tot het onderwijs is een verworven recht. Daar kan nooit nog op worden teruggekomen. De deur moet wijd open en iedereen die wil moet een kans op doorgang krijgen. Bovendien zijn deze maatregelen op geen enkele manier te rijmen met de verhoogde inzet op activering en een streven naar een hogere werkzaamheidsgraad. Wij verwachten daarom net nu méér inspanningen om die toegang mogelijk te maken.
Want vergis je niet: besparen op studietoelagen betekent op korte termijn al snel minder afgestudeerden en op lange termijn een enorme desinvestering in menselijk kapitaal. Die verloren winst is onbetaalbaar en kan nooit worden teruggewonnen. Het is een onaanvaardbaar verlies, zowel voor de samenleving in zijn geheel als voor diegenen aan de verkeerde kant van het sleutelgat.
Steven Omblets (UCLL), Nele Beel (UCLL) , Bernadette Houdart (UCLL), Veerle Van Gestel (KdG) , Elke Deforce (KdG), Tanja Nuelant (Odisee), Steven Gibens (Odisee), Tine Langedock (Howest), Ward Dumoulin, (Howest), Annick Verstraete (HOGENT), Sebastien Malfait (HOGENT), Griet Verschelden (HOGENT), Steven Degraeve (Erasmushogeschool), Dennis Marcelis (Erasmushogeschool), Ellen Hooyberghs (Thomas More).
I am an admitted international student to the Master’s program at the Koninklijk Conservatorium Brussel. The recent increase in tuition fees for non-EEA students has placed my studies at serious risk, despite years of preparation and academic recognition in my field. Policies like this limit access for talented musicians from outside Europe and undermine the international character of artistic education.