Andragendet er rettet til: Vlaams Parlement

Als de Vlaamse regering en minister van onderwijs Zuhal Demir doorzetten zal dat de opdracht worden voor tienduizenden huidige en toekomstige studenten in het Vlaamse hoger onderwijs.

Dat sleutelgat zit in een belangrijke deur. De deur die toegang geeft tot één van de meest waardevolle en inzetbare kapitalen die er zijn: een diploma hoger onderwijs. Terwijl velen onder ons vlot binnenraken is dat voor anderen niet zo vanzelfsprekend. Dat heeft weinig te maken met talent of goesting, maar des te meer met wat we soms steriel benoemen als sociaaleconomische achtergrondkenmerken. Die afstandelijke term houdt het voor vele succesvolle passanten in het Vlaamse hoger onderwijs veilig veraf. Maar die sociaaleconomische achtergrondkenmerken zijn voor honderdduizenden anderen, huidige studenten én alumni, net hun voorgrond. Het is het podium waarop vele reële levens vorm krijgen, met vele varianten in vallen en opstaan. Die startpositie bepaalt in belangrijke mate je kansen in het onderwijs. Maar voordat een kans zich kan realiseren moet je dus eerst door de deur.Als je geen rekening houdt met de ongelijke startpositie dan doet een onderwijssysteem bijna overal hetzelfde: het reproduceert én versterkt de sociale ongelijkheid die er al is. Dan wordt die achtergrond steeds belangrijker in het voorspellen van wie succesvol kan meedoen in het onderwijs.
Als je wil dat onderwijs het omgekeerde doet, en de achtergrond dus minder op de voorgrond plaatst, dan moet je gericht ingrijpen. Want vanzelf gaat het niet. Dat is wat we aanduiden met de democratisering van het hoger onderwijs: het hoger onderwijs beter laten werken voor meer mensen. Ook in Vlaanderen zijn we daar al decennia mee bezig. Dat heeft ontegensprekelijk tot resultaten geleid, al mocht het gerust wat meer zijn. Laat ons zeggen dat de deur voor velen nu op zijn minst toch al op een kier staat. Met een extra duw in de rug raken velen door de deur.

Studietoelagen zijn een onmisbare ingreep.
Eén van die onmisbare ingrepen zijn studietoelagen. Voor het academiejaar 2024-2025 werden er ongeveer 71.500 toegekend. We vergeten vaak dat, met om en bij de 300.000 studenten in het hoger onderwijs, bijna 25% van de studenten een studietoelage krijgt. Twee op de drie daarvan studeren aan hogescholen.

Maar vandaag staan we voor een paradigmashift. De Vlaamse regering neemt de deurknop in de hand en sluit de deur voor tienduizenden studenten. Ze tellen plots niet meer mee. Deze regering wil ruim 34 miljoen besparen op de studiebeurzen. Met een gemiddelde van 2100 euro per beurs wil dat zeggen dat ongeveer 16.000 studenten er geen meer zullen krijgen. Volgens de Vlaamse vereniging voor Studenten zou het zelfs om 20.000 studenten gaan. Hoe gaan ze dat gesmurft krijgen?

De besparingen richten zich op specifieke groepen van huidige en toekomstige studenten. Het gaat vandaag over studenten die, om welke reden dan ook, wat ouder zijn als ze starten in het hoger onderwijs en studenten die wat trager bewegen in de richting van een diploma. Soms gaan beiden samen. Voor een aanzienlijke groep studenten is studiespreiding geen uitstel, maar een duurzame route naar afstuderen. Beleidsmaatregelen horen die werkelijkheid te erkennen en faciliteren, niet te sanctioneren.